Spiegel

Gisteravond deden Beer en ik weer mee aan een theatertweetup. Hoe dat in zijn werk gaat, heb ik hier al eens beschreven. Deze keer gingen we naar een voorstelling van één van onze theaterhelden: Boukje Schweigmann. Van tevoren wisten we al dat er maar dertig mensen in de zaal konden, dus dat het een heel intiem stuk zou worden. Verder wisten we eigenlijk niets. En dat bleek eigenlijk precies de juiste manier om de voorstelling in te gaan.

In de voorbespreking legde Boukje namelijk uit dat ze graag speelt met de verwachtingen van het publiek. Meestal komen de toeschouwers gehaast na een dag werken, even snel gegeten te hebben en te oppas te hebben geïnstrueerd, naar een theater waar ze vervolgens op een stoel van een afstand naar het podium gaan zitten kijken. 'Laat maar eens wat zien', is dan vaak de houding. Om er vervolgens meteen een oordeel over klaar te hebben. 

Bij voorstellingen van Boukje is dat anders. Bij haar voorstellingen zit je bijna nooit in die traditionele theatersetting en vaak werkt ze met bijzondere elementen, zoals water, zand, een grote wiek of een lange zweep. Deze keer doet ze dus iets met een spiegel en nee, ik ga verder maar niets verklappen... 

Ik kan wel zeggen dat het een prachtige, magische voorstelling was en Beer vond het zelfs nog mooier dan de voorstelling Wiek (ook van Boukje), waarvan we eerder dachten dat dit de mooiste voorstelling ever was. Ben je nu toch heel nieuwsgierig? Kijk dan maar even naar dit filmpje: 

 

Noordervondsten

Ons bezoek aan het theaterfestival Noorderzon was erg inspirerend. Afgezien van het op vakantie zijn, wat natuurlijk meestal op zich een ontspannend effect geeft, deden we veel nieuwe indrukken op en leerden we veel nieuwe kunstzinnige uitingen kennen. 

Zo zagen we onder meer de voorstelling 'The Table', een soort stand-up comedyvoorstelling door een bijzondere pop die werd bespeeld door drie poppenspelers. Wij vonden het echt hilarisch en hadden grote bewondering voor de dame uit het publiek die zomaar even voor de vuist weg de rol van één van de drie poppenspelers durfde over te nemen. In het onderstaande filmpje een interview met Moses, de hoofdrolspeler van de voorstelling.

Op Noorderzon is niet alleen veel theater, maar er zijn ook bijzondere bandjes. Zo was er bijvoorbeeld de groep Nordic uit Zweden, die experimentele folkmuziek speelt op traditionele instrumenten. Ik heb er niet zo veel verstand van, dus voor mij klinken sommige stukken als heerlijk authentiek gefiddel. Beer is daar overigens niet zo van. Hoe dat komt, kun je hier lezen.

En dan was er het zeer geslaagde concert van Of Monsters and Men. Ik had al eens een paar nummers van hen gehoord, maar door hun optreden op Noorderzon zijn we toch echt een beetje fan van ze geworden. Hieronder een amateurfilmpje van het concert, waarbij goed te zien is hoe het feest zich op deze warme dag voor een deel op het water afspeelde. Echt een supersfeertje daar! (liedje begint na 0.45 sec.)

Theaterfeestje

Het festivalseizoen is inmiddels in volle gang. Ook dit jaar vielen Werfpop, Deventer op Stelten, de Parade en het Over het IJ-festival in hetzelfde weekend. Gelukkig voor mij is de pont naar de NSDM-werf dichtbij mijn werk en zo dompelden een collega en ik ons op een doordeweekse avond onder in het theaterfeestje in Amsterdam-Noord. We genoten van het absurdisme, de muziek en de sociaal-maatschappelijke thematiek in 'Dutch Vinex Wonderboys'; het spelelement en de spanning in 'Creaturen', van verse appeltaart met cappucchino, van noedels met cashewnoten en van het feit dat het weliswaar erg hard waaide (en dus nogal koud was), maar toch ten minste droog bleef. De sfeer op het festival was perfect en we kwamen ook nog andere (oud-)collega's tegen.

Hoewel ik in de loop van de week nog een keer ga (ditmaal samen met Beer), ben ik benieuwd of het zal gaan lukken om alles op het festival te zien dat ik nog wil zien. Zo is er een voorstelling die meer een soort sociaal experiment lijkt te zijn, waarin het publiek in een soort spel wordt ingezet. Dat schijnt dit jaar de topper van het festival te zijn, dus nu maar hopen dat er nog kaarten zijn als wij gaan. Verder zijn er ook elk jaar de 'zeecontainervoorstellingen', van net afgestudeerden van de Toneelschool: daar kan natuurlijk altijd een pareltje bij zitten, maar soms ook is het bagger. Het bezoeken van die voorstellingen is wel een manier om veel te zien op een avond, want ze duren allemaal maar een kwartiertje en de toegang is maar een paar euro.

Het industriële van de NSDM-werf past ook erg goed bij het experimentele karakter van de voorstellingen, vind ik zelf. Dat ongepolijste heeft iets avontuurlijks, en heeft het bezoeken van een theatervoorstelling dat eigenlijk niet altijd? Ik vond het echt weer een feestje om rond te struinen tussen die vervallen pakhuizen en dergelijke en daar weer zoveel creativiteit en artisticiteit te treffen!

Museumnacht

Zaterdag was het museumnacht in Den Haag. Wij waren er ook, maar maakten ons eigen culturele programma en lieten het museumgedruis geheel links liggen.

Sinds Beer en ik in 2009 op Over het IJ de voorstelling Wiek van Boukje Schweigmann zagen, zijn we fan van Boukje. De hypnotiserend draaiende molen, de danseressen die dan weer met de wieken samen, dan juist weer er tegenin leken te dansen, hun sierlijke lichamen in contrast met de ruwe aarde van het dansoppervlak en niet te vergeten de prachtige muziek van Douwe Eisinga: dit alles maakt dat we Wiek één van de mooiste voorstellingen ooit vinden. 



We waren dus erg benieuwd toen we hoorden dat ze voor haar nieuwe voorstelling, Zweep, in een klooster bij taoïstische monniken was geweest om inspiratie op te doen. Zou deze nieuwe voorstelling net zo meditatief worden als Wiek?  Ik reserveerde snel kaarten toen ik hoorde dat de voorstelling in het Atrium van het Haagse stadhuis te zien zou zijn (dat het dan ook museumnacht in Den Haag was, wist ik toen nog niet). We werden niet teleurgesteld: weer raakten we in trance, deze keer door de repetitief klappende zwepen. Het begin van de voorstelling was meer meditatief, maar later werd de dans sensueel en zelfs humoristisch toen de danseressen met hun zwepen een groot insect met voelsprieten uitbeeldden. Het was weer een indrukwekkende ervaring.



foto: Jochem Jurgens

Omdat de voorstelling vroeg in de avond begon, stonden we om half negen alweer buiten. We besloten nog even een drankje te gaan drinken in het Filmhuiscafé. Beer ging even kijken wat voor films er zoal draaiden. Misschien nog een filmpje pikken… Komt hij ineens naar me toe en zegt: “We kunnen NU een film gaan zien als je wilt.” Ik weet dan alleen nog maar dat het gaat om de nieuwe film van Miranda July (van ‘You and me and everyone we know’). Haastig spoeden we ons de zaal in. De film blijkt al begonnen en we proberen de draad van het verhaal op te pakken.

Hoe groot is onze verbazing als na tien minuten ineens het zaallicht aangaat en de aftiteling begint te lopen! Het blijkt dat Beer zich heeft vergist en dat onze film drie kwartier later begint. Wat moeten we een stomme indruk gemaakt hebben om tien minuten voor afloop van de film de zaal in te rennen! We lachen ons rot en nemen nog maar een drankje. Uiteindelijk bleek het overigens een heel mooie film. Wil je een voorproefje zien? Kijk dan maar even hier.

Over het IJ

Zolang het nog bestaat, gaan we, hebben we afgesproken. Telkens lijkt de toekomst van het locatietheaterfestival in Amsterdam-Noord onzeker, maar gelukkig konden we er ook dit jaar weer van genieten. Ik leerde het Over het IJ-festival kennen door mijn recensiewerkzaamheden, en na mijn verhalen (en recensies?) werd ook Beer enthousiast. Sindsdien wil hij elk jaar mee. De meest bijzondere voorstellingen hebben we gezien: theater in de bomen van een park ergens in Amsterdam-Noord; Roos van Geffen die haar publiek in een houten kijkkast contronteerde met diverse acteurs en vooral met zichzelf; Boukje Schweigmann die met haar dansers een sierlijke strijd durfde aan te gaan met drie grote wieken; theater op de Greenpeaceboot over het leven onder water... zo kan ik nog wel even doorgaan.

 

Ook dit jaar was er weer genoeg te genieten. Het contrast van het strakke, industriële karakter van de NSDM-werf en de dynamische, fantasierijke voorstellingen is op zich al interessant. Dat bleek maar weer tijdens de voorstelling 'Mensch' van Anoukvandijk.dc: prachtige, veelzijdige dans in een enorme, robuuste loods. Dit stuk was ook op Oerol (Terschelling) te zien in een natuurversie, maar dit was de stadsversie die we zagen. Een voorstelling over verbinden en buitensluiten, waarin duidelijk wordt dat iedereen de buitenstaander kan zijn.

Elk jaar doen wij ons best om wat aardige plaatjes te schieten van de festivalsfeer en eventuele theatrale acts. Het liefst zou je natuurlijk tijdens de voorstellingen zelf fotograferen, maar dat is helaas niet de bedoeling. Zo missen jullie het mooiste en moeten jullie het met onze kiekjes doen (voor wie het nog niet wist: als je op de foto's klikt, krijg je ze groter te zien), die eigenlijk de sfeer niet goed weergeven. Maar ja, tot en met 17 juli kun je natuurlijk ook zelf even een bezoekje aan Over het IJ brengen!

Bij het kanaal naar links

Kort geleden waren we naar de nieuwe voorstelling van Alex van Warmerdam, 'Bij het kanaal naar links'. Al dagen zit ik te broeden op wat ik daar nou eens voor intelligents over kan schrijven op dit blog. Ik merk dat ik de lat hoger wil leggen voor mijn schrijfseltjes, maar des te minder valt er hier te lezen. Misschien moet ik gewoon alleen maar zeggen dat het mooi was. En dat er geweldig in werd geacteerd, vooral door Pierre Bokma. Maar ook door Annet Malherbe bijvoorbeeld. Het verhaal ging over de laatste zes blanken, die in onmin met elkaar leven en voor de keuze staan zich wel of niet met elkaar te verzoenen, tot behoud van het blanke ras. Een heerlijk bizar verhaal, bij vlagen erg grappig ook. Hoewel ik eigenlijk nog wel iets absurders had verwacht. Meer zwarte humor misschien. Niettemin hebben we genoten, Beer en ik. Van Warmerdam neemt je weer mee in zijn eigen universum, vol rare intriges en karakters. Nu maar hopen dat zoiets straks nog gemaakt kan worden, met de kaalslag in de culturele sector die de regering in petto heeft, zoals vandaag bekend geworden is...

U bent mijn moeder

Gisteravond speelde Theatergroep Suburbia de voorstelling 'U bent mijn moeder' in het theater waar ik een tijdje terug stage heb gelopen. Mijn moeder had nog nooit een voorstelling gezien in dat theater. Meestal gaan Beer en ik samen of soms ga ik met een vriendin naar een voorstelling. Dit leek me nou echt iets om met je moeder te zien, dus ik besloot haar mee te nemen. Het is een opvoering van de beroemde voorstelling van Joop Admiraal waarin hij zichzelf en zijn dementerende moeder speelt, maar nu vertolkt door een vrouw.

Mijn moeder en ik kenden Admiraals versie uit mijn Werkteater-dvd-box. Een prachtig persoonlijk verhaal, waarbij de moeder me bij vlagen aan mijn eigen oma doet denken. Niet vanwege de dementie, maar eerder vanwege het taalgebruik en de intonatie. Regisseur Albert Lubbers vertelde bij de inleiding van de voorstelling dat het niet zo'n literair stuk is. Dat mag dan zo zijn, voor mij bepaalt de taal van dit stuk heel erg de mate waarin het mij raakt. Het zijn zulke uit de werkelijkheid gegrepen dialogen, dat je er heel gauw in meegaat. Bijvoorbeeld doordat moeder wel eens, niet begrijpend, de woorden van haar kind langzaam herhaalt. Zo gaat het in het dagelijks leven ook en daardoor is dit - mits goed gespeeld natuurlijk - totaal niet storend. Iemand als Maria Goos is ook erg goed in het schrijven van zulke 'natuurlijke' teksten.

Wat hij wel terecht zei is dat dit (vrijwel?) het enige (Nederlandse?) stuk is waarin één acteur twee personages tegelijk speelt. Hoe Admiraal schakelt terwijl hij bijvoorbeeld zijn moeder (en dus zichzelf) aankleedt, is op de dvd al formidabel. Actrice Marie-Christine de Both wist dit in deze vrouwelijke versie van de voorstelling ook zeer geloofwaardig neer te zetten. Echt briljant, hoe ze de dementerende moeder speelt en dit dus ook nog combineert met 'zichzelf', het personage Stien.

Voor het stuk zijn een paar kleine dingetjes aangepast omdat het nu door een vrouw gespeeld wordt, en om het wat actueler te maken. De indringende vraag 'Had je niet liever een meisje willen zijn?' van moeder aan haar homoseksuele zoon is vervangen door 'Had je niet liever kinderen gehad?' Ik bedacht me dat dit eigenlijk het onderliggende probleem is als de moeder van Joop de homoseksualiteit van haar zoon ter discussie stelt. Ze had liever gehad dat haar zoon niet afweek en gewoon een gezin had gehad. Erg goed gekozen dus.

Voor mij was het superbijzonder om dit met mijn eigen moeder te beleven, in mijn lievelingstheater. Ook best grappig om haar zo de weg te wijzen e.d. in een omgeving waar ik zelf zo vertrouwd ben. Alsof ik ook een beetje voor haar moest zorgen...

Hieronder de trailer van 'U bent mijn moeder' van Suburbia:


En voor de volledigheid ook nog een prachtig fragment van de Werkteaterdvd: