Mijn alternatieve allerzielen

Het is de week van Halloween, Allerzielen en Allerheiligen. Halloween is de laatste jaren ontdekt door de commercie en wie een willekeurige Xenos of Blokker binnenloopt, stuit op allerlei prullaria om dit feest luister bij te zetten. Het is vooral een commercieel circus aan het worden en voor de meeste mensen - mezelf incluis - is het onduidelijk wat de diepere gedachte achter 'trick or treat' moet zijn. Waarom moeten er eigenlijk kort achter elkaar twee van die feesten zijn waarbij kinderen langs de deuren lopen met een lampion? Het duurt niet lang of Halloween en Sint Maarten gaan dezelfde strijd met elkaar aan als Sinterklaas en de Kerstman. 

Maar goed, dit moest geen zeikerig stukje over commercie worden. Ik heb laatst gelezen dat Halloween oorspronkelijk een katholiek feest is. De uitgeholde pompoenen met lichtjes erin zouden de zielen van de overledenen vertegenwoordigen en ook tijdens de verkleedpartijen in de avond voor Allerzielen werden de gestorvenen uitgebeeld. Het was dus - evenzeer als Allerzielen - een feest om de doden te herdenken. Hier vinden we ook weer paralellen met het oude Keltische feest Samhain, waarbij de doden worden vereerd. Daarbij wordt ervan uitgegaan dat in deze periode de sluier tussen de wereld van de levenden en de wereld van de doden dan het dunst is. Ik vind zulke tradities razend interessant, maar ben er onvoldoende in thuis om zoiets echt fanatiek te vieren. 

De afgelopen dagen was ik bezig met het schilderen van een linnenkastje dat ik van mijn oma heb geërfd. Terwijl ik daarmee bezig was, dacht ik aan haar en aan hoe zij het gebruikte. Hoe het op de zolderkamer stond in het huis van mijn grootouders. Ik mis mijn oma en even was het alsof ze een stukje dichterbij me was. Of toch juist ook weer niet, omdat ik alles waaraan ik dacht niet meer met haar kan delen. Op deze manier was ik de afgelopen dagen op mijn manier met mijn eigen doden bezig en viel dat 'toevallig' samen met de periode van deze vieringen. Hoe toevallig zou dat zijn? 

Digisoof

"Hahaha," lachte Leentje toen ze tijdens haar bezoekje aan ons even de treintijden wilde opzoeken op mijn computer. "Dit zou mijn broer eens moeten zien. Volgens hem zijn antroposofen van die  geitenwollensokkentypes, die amper een computer durven aanraken." Hierbij moet ik even opmerken dat Leentje en haar broer uit een echt antroposofisch nest komen, maar desondanks heeft haar broer er dus nogal vastomlijnde ideeën over.

Waar Leentje op doelde toen ze achter mijn computer plaatsnam, was mijn digitale versie van Rudolf Steiners weekspreukenkalender. Superhandig: bij het opstarten van de computer krijg je meteen de actuele spreuk voor die week in beeld. Natuurlijk ligt die ook in boekvorm op mijn nachtkastje. Een tijdlang ben ik heel trouw met de spreuken beziggeweest, maar op een gegeven moment is dat weer verwaterd. Het boekje ligt nog altijd binnen handbereik, om het zo weer op te kunnen pakken. De digitale versie herinnert me er telkens aan en bovendien word ik er weer even op geattendeerd dat er meer is dan alsmaar achter de computer zitten. Een bijzonder nuttige gedachte als je het mij vraagt.

Ook toe aan een meditatief momentje tijdens het computeren? De weekspreukenkalender is gratis te downloaden bij Antrovista.

Mijn held

Een lieve collega verraste mij (en nog een aantal andere collega's die binnenkort moeten vertrekken) met het Heldenboek. In dat boek vertellen gewone mensen de bijzondere verhalen van hun helden. Die held kan wereldberoemd zijn of een bekende Nederlander, maar ook gewoon een familielid of iemand anders uit de eigen omgeving. Er staan 51 heldenverhalen in en de laatste pagina is leeg. Daar mag je zelf een verhaal over je eigen held schrijven. 

Ik vind het een inspirerend boek, niet alleen vanwege de uiteenlopende verhalen over heldhaftige mensen, maar vooral door die laatste witte pagina. Wie is mijn held? Wat vind ik belangrijk in het leven? Wie inspireert mij? 

Voor mij staat voorop dat spiritualiteit heel belangrijk is, bij alles wat je doet. Dat wordt immers eigenlijk altijd bepaald door je levensbeschouwing (waarbij in mijn geval spiritualiteit dan een grote rol speelt). Maar dat moet natuurlijk wel handen en voeten krijgen in de wereld. Mensen die met passie en toewijding werken aan zichzelf en de wereld om ons heen, genieten dus ook mijn bewondering. En dus kwam er een heel rijtje mensen in me op: mijn ouders, vrienden, Beer natuurlijk, kunstenaars, theatermakers, filosofen, maar over wie kun je nu een leuk stukje schrijven op zo'n lege pagina? Stel dat andere mensen het ook zouden lezen en mijn stukje ook in een boek geplaatst werd...

Vaak is iemand die een bewonderenswaardige prestatie verricht een specialist op zijn gebied. Er zijn maar weinig mensen die op allerlei verschillende terreinen een inspiratiebron voor anderen zijn. Wie dat lukt, is dus helemaal iemand om tegenop te kijken. Dàt zou de insteek worden voor mijn heldenverhaal. Wie is die homo universalis die mij inspireert? Dat vertel ik in het volgende blogje...

Deze week zag ik... euritmie

Nog zo'n avontuur dat ik beleefde dankzij sociale media (zie ook mijn verhaal van gisteren): ineens zat ik zomaar op euritmieles!

Soms ben ik best gespannen van op het werk achter de computer zitten de hele dag. Geadviseerd wordt dan om iets van yoga ofzo te doen, maar dat vind ik eigenlijk (na er een tijdje serieus mee bezig te zijn geweest) best saai. Ik bedacht me dat ik graag wat euritmieoefeningen wilde leren en eens wilde kijken of dit ook op een soortgelijke manier zou kunnen werken. Euritmietherapie is echter heel duur en bovendien, een therapie suggereert dat je ziek bent en dat is niet zo, dus dit idee verdween al snel weer uit mijn hoofd.

Korte tijd later kwam ik via facebook terecht op een antroposofisch prikbord met oproepjes. Een leerlinge van de euritmieacademie zocht daar naar geïnteresseerden die gratis euritmieles bij haar wilden volgen, zodat zij op deze manier haar eerste stage als euritmiedocent zou kunnen doen. Het was redelijk in de buurt, dus ik reageerde meteen. Dat oproepje kwam precies op het goede moment! Inmiddels hebben we al twee lessen gehad en het is erg leerzaam en inspirerend.

De afgelopen week volgde ik ook nog eens een lezing over de geschiedenis van de euritmie in Nederland. Imke Jelle van Dam kwam op de vrijeschool bij ons in de buurt vertellen over het ontstaan van de euritmie en over de grote namen op dit werkgebied. Wat kan die man boeiend vertellen! Het blijkt dat hij zelf oorspronkelijk uit de technische hoek komt, op een gegeven moment spinnewielen is gaan maken en zo bij de euritmie terecht is gekomen. Dat lijkt me op zich al een boeiend verhaal, maar daarvoor was de avond te kort. Na afloop waren er euritmiedvd's te koop en hoewel ik het helemaal niet van plan was geweest, kocht ik er een. Hieronder een filmpje van een mooi euritmieoptreden. Dit is niet wat op de dvd staat, maar gewoon om een voorbeeld te geven van hoe het eruitziet.

Kijk mee met de andere DWZI'ers bij Merula

Maria Lichtmis

Vandaag is het Maria Lichtmis: het einde van de donkere tijd. Hoewel het nu natuurlijk hartstikke koud is buiten, merk je al dat de dagen weer langer worden. Het is een soort nieuw begin, dat vaak gepaard gaat met een grote schoonmaak. Hier in huis is die nog niet écht op gang gekomen, al heb ik wel een beetje opgeruimd en gaat bijvoorbeeld de slinger met kerstkaarten weg, die de hele maand januari nog in onze woonkamer heeft gehangen. Ondanks de kou was het toch een erg zonnige dag vandaag. De zon scheen fel en warm in onze huiskamer. Dat was zo fijn dat ik helemaal een feestelijk gevoel kreeg.

Ook is het een symbolisch gebruik om op die dag alle kaarsresten die je in de afgelopen tijd hebt verzameld, om te smelten en er drijfkaarsjes van te maken. Op die manier laat je - weliswaar in een schaal met water - het licht uit de donkere dagen wegdrijven, dat heb je immers niet meer nodig nu de dagen lengen. Met name in Noord-Europa schijnt men met Maria Lichtmis pannenkoeken te eten. Waarom ze dat precies doen, weet ik eigenlijk niet. Maar omdat ik beter ben in pannenkoeken bakken dan in kaarsresten omsmelten en Maria Lichtmis graag luister bij wilde zetten, aten Beer en ik vanavond pannenkoeken.

Deze week zag ik... heilige nachten

De dertien nachten tussen kerstavond en Driekoningen worden ook wel de dertien heilige nachten genoemd. In deze periode blijft de lengte van de dagen een aantal dagen constant, daarmee lijkt het of de zon even 'op de plaats rust houdt'. Van oudsher wordt dit gezien als een periode waarin 'de hemel openstaat' en waarin je makkelijker contact kunt maken met geestelijke werelden.

Bij de WinterVuurplaats hoorde ik voor het eerst over het bijzondere karakter van deze periode. Jarenlang stond er elke winter een zogenaamde ger ( = mongoolse tent) met houtkachel op het landgoed De Reehorst in Driebergen, waar tijdens de dertien heilige nachten van alles te beleven viel. Dit jaar is er helaas geen WinterVuurplaats, wat voor mij aanleiding gaf om zelf op zoek te gaan naar verdieping van deze periode.

Die verdieping vond ik in het boekje 'Dertien heilige nachten' van Guurtje Kieft. Het is heel laagdrempelig geschreven en bedoeld voor jonge mensen en mensen die verder nog niet zoveel weten over de heilige nachten. In dit boek geeft Kieft een aantal suggesties om elke dag met de dertien heilige nachten aan de slag te gaan, oplopend in moeilijkheidsgraad. Het schijnt dat elke droom tijdens deze nachten, grofweg staat voor een maand in het jaar. Dus de eerste droom voor de eerste maand, enzovoort. Het zou dus raadzaam zijn om 's ochtends bewust je dromen te proberen te herinneren en deze liefst te noteren in een schriftje. Verder staan in het boekje bijvoorbeeld teken-  en meditatieopdrachten. Ik ben maar eens begonnen met de dromenopdracht, maar het is wel raadselachtig hoe de triviale dingen die ik droom een voorspellende waarde zouden hebben...

Kijk mee met de andere DWZI'ers bij Merula

Heb ik genoeg...

Het is de maand van de spiritualiteit. Daarom is er op tv en 'in het land' de nodige extra aandacht voor diverse vormen van levensbeschouwing. Wat is spiritualiteit eigenlijk precies? Zingeving, het hogere in jezelf of in alles zoeken? Bij de studiegroep van de theosofie heb ik ervaren dat spiritualiteit ook een heel praktische kant heeft, bijvoorbeeld wanneer we het over leven en dood hebben: wat gebeurt er dan, en wat moet je daar eigenlijk mee? De antroposofie heeft ook veel elementen in zich waarmee je op een heel praktische manier met spiritualiteit bezig kunt zijn. Omdat het de maand van de spiritualiteit is, ging Karin de Groot (van o.a. Spoorloos) eens op bezoek bij een aantal antroposofen. Dat resulteerde in deze mooie aflevering van 'Heb ik genoeg...'

Hoe de stof de geest kreeg

Het indrukwekkendste boek dat ik de afgelopen tijd heb gelezen, is 'Hoe de stof de geest kreeg', van antroposofisch huisarts Arie Bos. Hoewel het een dik boek is, en wetenschappelijk en bèta met dingen over dna enzo, bleef ik doorlezen alsof het een spannend avonturenverhaal was. Ik moest gewoon weten hoe het afliep.

In zijn boek gaat Bos ervan uit dat niet het samengaan van moleculen leven voortbrengt, maar juist dat het leven deze moleculen samenbrengt. Om dit te laten zien, neemt hij je in zijn boek mee langs een scala aan wonderen der natuur en soms door de wetenschap nog onverklaarde fenomenen. Wat me bijzonder raakte, was de beschrijving van verschillende dieren (apen, maar ook bijvoorbeeld vogels) die in staat bleken om taal te leren, inzicht hebben in symboliek of empathie voor andere dieren blijken te hebben. Vervolgens wil je natuurlijk erg graag weten waarom dit alles een bewijs is voor de theorie van Bos. Je krijgt dan nog veel minder toegankelijke stukken te lezen (desgewenst met hele uiteenzettingen over epigenetica), maar je blijft gegrepen.

Uiteindelijk weet de schrijver het weer toegankelijk te maken door in het laatste hoofdstuk de opzet van een kroeggesprek te kiezen. In de dialoog die hij daar aangaat, komt hij naar mijn smaak te weinig terug op de eerder in het boek aangehaalde fenomenen, maar zijn uiteindelijke conclusie is duidelijk. Na het lezen wil je eigenlijk meteen verder op onderzoek uit, bijvoorbeeld alle aangehaalde bronnen gaan lezen. Al ben ik bang dat die een stuk minder toegankelijk zijn dan dit boek. Het geeft in elk geval maar weer eens aan in wat voor wonderlijke wereld wij leven.

Karma en vrije wil

Iedereen vraagt zich in zijn leven wel eens af waarom sommige dingen gebeuren, of waarom bepaalde tegenslag uitgerekend jezelf of mensen in je omgeving treft. Ik denk dat dat voor mij de aanleiding is geweest om ooit over karma na te gaan denken. Ik weet het eigenlijk niet eens precies meer, het is al zo lang geleden. Het idee van karma hangt sterk samen met dat van reïncarnatie. Van jongs af aan ben ik gestimuleerd om na te denken over waar het leven toe dient en over wat er na de dood gebeurt. Daarom denk ik dat ik eerder met het begrip reïncarnatie bekend was, karma volgt daar dan heel logisch uit.

Ik betrap mezelf er wel eens op dat ik het begrip karma - met name als het op mezelf betrekking heeft - nogal eens calvinistisch benader. Dat is natuurlijk juist niet de bedoeling, want het gaat niet om schuld en boete, maar om het uitwerken van consequenties die door je handelen zijn ontstaan. Onlangs las ik een artikel in het tijdschrift Motief, waarin deze twee manieren van denken tegenover elkaar gezet werden. Daardoor realiseerde ik me eigenlijk pas dat ik dat soms doe.

Ondanks dat je het één en ander op je bordje kunt krijgen door karma - wat dus een neutraal principe van oorzaak en gevolg is - kun je je leven echter wel degelijk sturen door middel van je vrije wil. Hierover gaat het komende symposium van Stichting I.S.I.S., oftewel het Theosofisch Genootschap. Ik help elk jaar mee als vrijwilliger op het symposium van dit genootschap. Mocht je geïnteresseerd zijn dan kun je hier meer lezen over de inhoud en organisatie ervan.